shabd-logo

પ'ડેતની પુત્રો

31 October 2023

0 જોયું 0

કર।તિ કે હવે એક વાતતે। મતમાં નિશ્રય કરી લીધો. ગમે તે થાય પણુ સરસ્વતીને અપમાનભરૅલી સ્થિતિ સહન કરવી પડે એ પરિસ્થિતિ આવવા % દેવી નહિ. એમાં પોતાના કાર્યની પણુ સિદ્ધિ હતી. એટલે એ અ'ધાર* થવાની રાઉ જેતા શાંત ખેડે રલે.

સષ્યા આવી ને દીપકને પ્રકાશ થચે1. સૌ સૌના કામમાં પડવા હતા. કાતિકનું પ્યાન બહાર કોઇએ દાર ખખડાવ્યું એ ઉપર ગયું. તે એકદમ સાવધ થઈ ગગે.

“એતો હે..છૈે કુલચદ્ર! ઠાર ઉઘાડ. કોણ સબધુ છે ?' બણારથી અવાજ આવ્યો. કાતિકે એ પકડી લીધે.

ઠાર હજ બધ ઇતું. ગોપાલક તે ઉધાડવા ઊભે। હતે. મરસ્વતીએ ૬ર ઉઘાડવાની નિરાતી કરી તે કાતિશકે નનેઈ. તે એકદમ શાંતિથી પોતાના ખ'ડનું દાર બંધ જેવું કરી પાછળતી ઓસરીમાં થઈ, વાટિકામાં સરકી ગયે. ઝપાટાબધ શિવાલય પાસે પહોંચી ગયે।. તેણું ચારે તરફ નજર કરી. શિષ્યો સો પોતપોતાની પણું કૃરીમાં દીપક જલાવીને વેદની ધૂનમાં પડચા હતા.

તે ઝડપથી શિવાલયમાં પેસી ગયે।. પેલે પથ્થર ઊ'ચકતા પહેલાં ખહાર એક દષ્િ કરી. વાટિકામાં કેઈ અન્નણ્યા આદમીને બહારની ભી'ત ઉપર ચડીને ઠેકડો મારી અ'દર પ્રવેશ કરતો એણે ન્નેયો. ફૂલચ'દ્રનો મોકલેલે। કેઈ સનિક હરશે--એ અનુમાન ૬& થતાં, તેણે પેલે પૃથ્થર્‌ ઊ'ચકયો, પગથી ૫૨ પગ મૂકયો, તીચે ઊતયી, પ૫*થર્‌ પાછે બરાબર ગેોહવી દીધો, અને સપાટાબ'ધ અદર ને અ'દર ઊતરવા લાગ્યો. એ થોડી વાર ભોંયરામાં ઊભો રલે. પછી કાંઇક વિચાર આવતાં તે આગળ વવ્યે।.

કુલચ'્ર અદર આવ્યો. એની સાથે આવેલે। રણેન્દ પાછળના ભાગમાંથી અ'દર વાટિકામાં પ્રવેશ્યો હતો. પળ ખે પળ નને કાતિ'ક્રે ટીલ કરી હોત--કે મોડે નિશ્ચય કર્યો હોત તા એતે રણેન્દ્રનો ભેટે થઈ નત. છ પોતાની સામે કોઈ બ્રહ્મચારીં વિદ્યાર્થીને ઊભેલો જયે: “ સુબ'ધુ-સુબધુ આંહી તથી? '

(પ્રભુ! એ તે! ઉ*જથિતી છે !'

“પડિતરાજ અનુષ્ટાનમાં ખેઠ્દા હરશે. મારા આવવાની ખખર એમને થઈ રાકે ? '

' જી, પ્રભુ ! પડિતરાજ પણુ ઉજ્જનયિની છે. આજકાલમાં આવવાના નછે !'

એમ ?--ત્યારે આંહી - આંહી' તો . . .' કુલચદર

અનણ્યાપણાનો ડોળ કરી રહ્યો. સામે ઊભેલે। વેદવેદાંગમાં તલ્લીન બહ્ાચારી એના ડાળને સમજવાની તસ્દી લે તેમ હતો નહિ. તેણું ઝડ લઈને ઉત્તર આપ્યોઃ * આંહી--આંહી' તે ઝુમારી સરસ્વતીદેવી આતિથ્યનો ભાર વહે છે. એમને ખબર કરું ?'

“ એમ--? સરસ્વતીદેવી આંહી' છે ? ચાલોને, હે આવું. ધણા દિવસથી દર્શન થયાં નથી. પોતે .સ'ષ્યા . .'

“પરવારી ગયાં છે. '

“ ચાલો ત્યારે હં આવું. તમે આગળ થાએ. '

ગોપાલક આગળ થયે, કુલચ'દ્ર એની પાછળ પાછળ ચાલ્યો. કુલચદ્દે સણજ પૃછતો હોય તેમ પૃછયુ': “ 3ટલાક વિદ્યાથી? છે ?'

“છે દસખાર. '

“ તમે કયાંતા--વાગડના છો ?'

“જ, હા, પ્રભુ !*

“ઉચ્ચાર ઉપરથી લાગ્યું હતું. કોઈ આવ્યા છે નવા અતિથિ ?”

પ્રશ્ન એટલે સ્વાભાવિક હતો કે ગોપાલક પ્રત્યુત્તર આપવા જતો હતો ત્યાં એને કાંઇક સાંભર્યું ને એ જરાક અચકાયે।.

“કેમ અચકાયા?'

“ જી! અતિથિગૃહ દેવી સ'ભાળે છે ! ?

એટલામાં દદર ઉપરનો અવાજ સાંભળીને સરસ્વતી પોતેજ એઓશરીમાં આવીને ઊભી હતી. એક ખૂણામાં ખળતા દીપકતા પ્રકાશથી એનું માં તેજમાં નાહી રહ્યું હતું. “કાણુ છે, ગેપપાલક ?' એણે પૂછ્યું.

“એતો હં..' મુલચ'્ર નામ આપ્યા વિના સાવચેતીથી આગળ વધ્યે.. સરસ્વતીની એના ઉપર ૬ણ પડીઃ“અરે !--એ . . હે . . દડાધીશજી ! તમે છે।!? આવે, આવે, ગોપાલક ! ત્યાં આસન બિછાવ.'

“કાંઈ નછિ, બહેન ! હં તો આંહી'થી જ પાછે। જઇશ. આંહી આવ્યો હતો ત્યારે કીધું, પ'ડિતજતાં દશન કરેતો ન્નઉ ! '

' પિતાજી તે। ઉનજયિની છે ! '

* એ સમાચાર મળ્યા---ડીક સાંભયું લ્યો---ઉજ્જયિનીનું નામ આવ્યું એટલે મતે સાંભર્યું--તમે કાલે રાત્રે રાજકમારીને મળવા ગયાં હતાં એ સાચુ ? ”

સરસ્વતી આ પ્રશ્ન માટે તૈયાર હેય તેમ લાગ્યું. 'હા,' તેણે તુરત જવાબ વાળ્યોઃ ' પણુ આવોને અ'દર--ત્યાં આસન બિછાવ્યું છે !' કુલચ'દરને અંદર આવવાનું આમત્રણ આપી તે આગળ ચાલી.

મુલચ'દ્રે અ'દર પ્રવેશ કયૌ. એક બાજ બિછાવેલ દર્ભાસન ઉપર તે ખેસી ગયે.

સરસ્વતી સામે ખેઠી. પડિતનું ધર એકદમ સાદુ હતું. એમાં ત્રણુ જ ખ'ડ હતા. કુલચ'દ પોતે ખેઠે હતો તે એક. ખીન્ન ખડમાંથી કેઈ ઉચ્ચ કક્ષાના વિદ્યાર્થીને! વેદની ધૂન મચાવતા અવાજ સ'ભળાતે। હતો. ત્રીજો એની સામેનો ખ'ડ બધ ઉતો--તેમાં જ પેલો માણુસ હશે એ વિષે કુલચ'દ્રને શકા ન રહી. આ બાજ જેવી એશરી હતી તેવી જ પાછળ પણુ ઓશરી હતી. વાટિકામાં તે રણુન્દ્ર આવીને ઊભો રહી ગયે! હરો. એટલે એ આ ખ'ડમાં હેય તો તે! હાથવે'તમાં જ છે. મુલચ'દ્રને વખત ગુમાવવો ટીક લાગ્યો નહિ.“પેલે માણુસ કયાં આંહી--સામેના ખંડમાં છે ?' મુલચ'દ્રે સીધો જ પ્રશ્ન મૂકયો.

' કચે। માણુસ ? ગોપાલક ! તમે ત્યાં અભ્યાસખ'ડમાં નએ, ' સરસ્વતી વિદ્યાર્થીને મોકલી દઈ ને નિશ્ચિ'ત બતી.

ગોપાલક ઊઠંચોા।.. ઊઠતાં ઊઠતાં તેણે આડી નજરે જાબળિમાર્માંથી કાતિકના ખ'ડમાં નેયું. અરે ! તે ચૉંષ્ટી ઊઠો. કાર્તિક ત્યાં હતો તહિ. બહાર દષ્ટિ કરી તો રણેન્દ્રને કરતો જેયો. તે મૂ'ગોા મગા ચાલ્યો! ગયે!,

' જે સાગરકાંડે ધાયલ થયોાહતે। અને જેને અનુક પાથી તમે કાલે રાત્રે તમારે ત્યાં લાવ્યા હતા તે,' કુલચ્રે સ્પણ રીતે કહ્યુ.

સાદી, શાંત, નિર્દોષ જણાતી સરસ્વતીના ચહેરા ઉપરથી તેજસ્વિતાની એક આછી રેખા પસાર થઈ ગઈ. ઝુલચ'દ્રે એ જેઈ. એને લાગ્યું કે જરા કડક થવું પડશે.

' આંહી' કેઈ માણુસ આવ્યે! નથી--કુલચ'%જી ! તમને ણે કહ્યું ?' સરસ્વતીએ અસત્ય અને આતિશ્યધમ એ એની વચ્ચેનો નિર્ણુય ક્ષણુમાં કરી લીધો. હુ* અતિથિને સોંપવાની નથી--થાય જે થવું હય તે--એવે। ૬૩ નિશ્ચય કરીને એ ખોલી ગઈ.

“ રાજકમચારીએ। અસત્ય બોલે છે, એમ સાંભળ્યું 'હતું. પ'ડિતો પણુ અસત્ય ખોલે છે એ આજે જાણ્યું. '

' અસત્ય છે એમ શા આધારે કહો છે।?' પેતે અસત્યને શીં રીતે ટકાવી શકશે એને! વિચાર્‌ કર્યા વિના % સરસ્તતી ખોલી ગઈ.

“એ તરક તમારા સિવાય બીજું કેઈ ગયું જ નથી.તમારા સિગશિ મ્રઈ હા શકે ત પ" ન હતું. એના બરાયલ થયાની--અને તમારા આવ્યાની વચ્ચે એટલે થે ડા સમય હતો કે એ આંહીજ આવે. પણ્‌ રહે।--તસે કહે કે। આંહી કોઈ નથી. એમ ?'

કા, કોઈ નથી. કૈમ ? ' સરસ્વતીએ સામે પ્રશ્ન કર્યો.

“જએ, બહેન ! તમે પડિતનાં પુત્રી છે. રાજનીતિ છે. સમજુ છે।. વિદ્દાન છે--જે માણુસતે તમે અનુક'પાથી પ્રેરાધતે સાચવ્યો છે તે--આંહી'થી ૭૩8 તો મેટા અનર્થ થાય તેમ છે. તમે એને બતાવો--બહ બાયલ હરી તે! અમે સારવાર કરીમું ! '

' કુલચદ્રજ ! મે જવાબ આપી દીધો. આંહી” જક્રાઈ નથી !”

'ને હોય તો--?'

“હેય તો--? તે! આતિથ્યધ્મને વરેલા પ'ડિતના ધરમાંથી એને તમે હાથ કરી શકશે, એમ માને છે ? તમે યુદ્ધો ફર્યા હશે, એેનાપતિજ ! પણુ તમને ધમના તત્તતનતી શી ખબર પડે? નેવે યુહ્નોન ધર્મ છે--એવે। ઝહસ્થતેો પણુ ધર્મ છે. હોય તોપણુ તમે હાથ ન કરી શકે. પણુ ન્યાં ન હેય યાં એ પ્રશ્ન જ કયાં રહે ? ”

“ અસય ખોલવું એ ધમ છે--એ આજે નવી ખબર પડી- પણુ જવા દો--આ સામેનો ખ'ડ ઉધાડે, ' કુલચ-દર એેઠ્ાં ખેઠાં અ'ગુલિનિર્દેશ કવો.

સરસ્ત્તી એકદમ ઊડીને ઊભી થ#. તે ખ'ડ ઉઘાડવાતે બદલે એતી આડે ઊભી રહી. કુલચની શ'કા દઢ. તે આગળ વધ્ષો. વિદ્યાર્થીએ પણુ પેલી બાજુથીહવે આવતા હતા. , સરસ્વતીએ તેમને જોયા, અને એક આતના દશક નજર કરીઃ “યુદ્ધો થાય ત્યારે પણુ પાણિતી તો વ્યાફરણુ રને એ કથા તમે સાંભળી નથી, ગે।પાલક !' શિષ્યો સૌ ગુપચુપ પોતપેતતાને સ્થાને પાછા ચાલ્યા ગયા.

“ખૃ'ડમાં કેણુ છેં એ મારે કલચ'દ્રો નહિ, પણ ધારાનગરીના રક્ષકને, જણૂવું ૫ડગે. ખોલે, ખ'ડમાં કોણ છે? ' કુલચ'દ્ર બોલ્યે.

સરસ્વતીને1 ચહેરે! વધારે તેજસ્વી થયો. તે અત્યત દટતાથી ખોલલીઃ “ તમને, કૂલચ%જ ' શારીરિક સામર્થ્યને। જ "ખ્યાલ લાગે છે. ખ'ડમાં ગમે તે હોય--કઈ હેય ક ન હય--મારા જીવતાં તમે એક પગલું પણુ આગળ વધા નહિ શકે. હું પ'ડિતરાજ ઉવટની પુત્રી... જે ઝૃથમાં સૅકાએથી અતિથિ દેવ તરીકૈ પૂજ્યા છે તેની અધિછાત્રી-- . . 6 ગૂર્જરની પત્રી અને અવ'તીની સુતા--' એ ૦૪ વખતે ચાંખડીનો અવાજ સ'ભળાયે. વિદ્યાથી એમાંના જટલાક ખે હાથ જેડીને આગળ વષ્યા, સરસ્વતી બોલતાં આશ્રયથી થ'ભી ગઈ. ક્લચ'દ્રે ત્વરાથી પાઇળ નેયું. #દ પ'ડિતરાજ ઉવટ હમણાં જ પાલખીમાંથી ઉતરીને આવી રહ્યા હતા. ગોાષાલક તેને હાથતેો ટેકે આપતો ડાંઈ કહી રેલ્વે હતો. ઝુલચદ્રે આગળ વધાને નમસ્કાર કર્યા. તે પડિતને જેઇતે જરાક લેવાઈ ગમે. પોતાની સ્થિતિ સ્પષ્ટ કરવા માંડયો,

“મે' સાંભળ્યું હતું, પ'ડિતરાજ . . . !?

ઉવટે હાથતી નિશાતીથી એને અટકાવ્યો:

“ મને ગાપાલકે સમાચાર કલા. સરસ્વતી ! આધેખસી જ--ખેટા-- '

“ પણુ-પિતાજછ--?'

' અતિથિધ્મ--એમ નાં? કુલચ'દ્રજને રાજરહસ્ય મેળવી લેવા દૈ--પછી બીજ વાત. '

' પિતાજી ! સેકાઓ જૂનો આતિશથ્યધર્મ . ..

' કુલચદ્રછ સેનાપતિ છે. એના ઉપર નગરીને! ભાર છે. એને રાજરહસ્ય મેળવી લેવા દદે--પછીની વાત પછી. '

“ પણુ, પિતાજી !

' આધે ખસી નન, ખેટા ! રાજની આજ્ઞાનો બ'ગ એ એને! શિરચ્છેદ ગણાય. આપણને એ ન શોભે...”

સરરવતી બારણા પાસેથી ખસી ગઈ. ઝુલચૅદ્રે આગળ વધીને ધડાક બારા ઉઘાડી નાખ્યું. તે અંદર ધસ્યે. અ'દર *તતાં ૮ એકદમ પાછે! હરી ગયો. આખો ખડ ખાલી હતો. એમાં કોઈ હતું નાકે. ખૂણામાં એક દીપક જલી રલો હતા.

' આંહી તો કેઈ નથી, રણેન્ !? કુલચદ્રે બૂમ પાડી. રણુન્દ્ર બહારથી દોડતો અંદર આવ્યે.

સરસ્વતીના આશ્રયનેો પણુ પાર્‌ ન રલ્વે. તેને લાગ્યું કે કાર્તિક કચાંક સંતાયો! હશે. કાતિક ખ'ડમાં તો ન હતો-પણુ એ યાં હતો એની કેઈ નિશાની પણુ તેણે રહેવા દધી ન હની.

“ આંહીં તો કેઈનથી--એ બાજુ આવ્યા છે ?'

* ના, પ્રભુ !”

ત્યારે ? ? મે' તમને કહ્યું નાહ કૈ કોઈ નથી' સરસ્વતીએ

શાંતિચી ઊમેયુ.કુલચૅદ્રે એતું ન સાંભળતાં જવાબ વાળ્યે!ઃ “ પડિતરાન; ! આ વાત મહારાજને કાતે જરે. આજે પાટણુનો મહાઅમાત્ય દામોદર આવેલ છે. એ એકલે હેય એ સંભવિત નથી. એતી સાથેનો માણુસ કાલે રાત્રે રાજરહસ્ય મેળવી લઈ ગુમ થયે છે. રણેન્દ્ર આખુ' ધર શોધી કાઢો. આ તો પરદેશી ગમુપ્તચરને આશ્રય આપવા જેવી વાત થુ. પ'ડિતજ ! આને] ઉત્તર તમારે મલજારાજને આપવે। પડશે. ”

“ મણારાજને શું કરવા તમને જ આપીએ, કલચદ્રજી પહેલાં તો મહાઅમાત્ય અમારે ત્યાં આવ્યા નથી. એ આવ્યા તો! એની અમને ખબર નથી. બીજું, જે રાજરહસ્ય એના માણસે મેળવ્યાનું તમે કહે છે.--મુંજસાગરને કિતારેથી--તો મુ'જસાગરને કિનારે તમે ૨1%જરણસ્ય કેને કહી રહ્યા હતા તે કહેશે ? એમાં કાંઇ અનુચિત તો થતું નથી નાં ?'

કુલચ'દ્રને મૌન રહેત! સિવાય ખીને પ્રત્યુત્તર આપવો પોસાય તેમ ન હતે।.. પોતાની છુપાવવાની કથા એકદમ પ્રગટ કરવાને એને વિચાર ન હતો. પેલે માણુસ પણુ હવેદામોદરને કદાચ મળ્યો હેય--એ પણુ એને સંભવિત લાગ્યું. એટલે એણે રણેન્દ્રને કશ્યુઃ “ રણેન્દ્ર ! ધર આખુ જેઈ કાઢે--પછી એ નહિ મળે તો જેઈ લેવાશે ! '

' શિષ્યો! ગોપાલક ! તમે સૌ આંહી' આવે. ઘર તપાસી લે, કુલચદ્રજ ! તમને સરસ્વતીએ કહ્યું કૈ આંહીં જાઈ નથી પછી આંહીં ક્રેઈ હેય નહિ. તમે બધે શાંતિથી ફરે. '

38
લેખ
કર્ણાવતી
0.0
"કર્ણાવતી" એ ઐતિહાસિક કાલ્પનિક માસ્ટરપીસ છે જે વાચકોને પ્રાચીન ભારતની વાઇબ્રન્ટ ટેપેસ્ટ્રીમાં લીન કરે છે.  15મી સદીના કર્ણાવતી સામ્રાજ્યની પૃષ્ઠભૂમિ પર સેટ કરેલી, આ નવલકથા ષડયંત્ર, રોમાન્સ અને રાજકીય ઉથલપાથલથી ભરેલી મનમોહક કથાને વણાટ કરે છે. વાર્તા પ્રબળ ઈચ્છાશક્તિવાળી નાયક, પ્રિન્સેસ મીરાની આસપાસ ફરે છે, જ્યારે તેના પિતા, રાજા, પાડોશી રાજ્યના વારસદાર રાજકુમાર દેવ સાથે તેના લગ્નની ગોઠવણ કરે છે ત્યારે તેના જીવનમાં એક અણધાર્યો વળાંક આવે છે.  આ રાજકીય રીતે પ્રેરિત જોડાણ બે રાજ્યો વચ્ચે શાંતિનું વચન ધરાવે છે, પરંતુ મીરા તેના ભાગ્યને એટલી સરળતાથી સ્વીકારવા તૈયાર નથી.  તે એવા સમાજમાં પોતાનું વ્યક્તિત્વ દર્શાવવા માટે કટિબદ્ધ છે જ્યાં મહિલાઓની ભૂમિકાઓ તેમના પિતા અને પતિ દ્વારા વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે
1

ધારાનગરી તરફ જતાં

30 October 2023
1
0
0

નેબુમીસાંજતે। સમય હતો. નાના નાના ડુંગરાટેકરાઓમાંથી પસાર થતે, વાંકે।ચૂ'કો, અને ધારાનગરી તરફ જતો સીમનેો માગ ધીમેધીમે મુસાફ્રવિહેણા ખનતો હતો. અજવાળુ એણછું થતું હતું, અને આધેનાં દશ્યો! ઝાંખા અંધકારમાં

2

એ અજાન્યો આદમી કોન?

30 October 2023
0
0
0

શોડી વારમાં એમણું એક મહાન ગજરાજને રસ્તા ઉપર આવતે દીઠે।. એતી આગળ સુગ'ધી તેલની મશાલ લઈ ને ખે “ણુ ચાલ્યા આવતા હતા. મશાલનું તેજ રસ્તા ઉપર્‌ પડીને પાછળ આવનારને માર્ગદર્શન કરાવતું હતું. ગજરાજની આગળપાછળ ત્રણ

3

શ્તપાદને। વેપારી

30 October 2023
0
0
0

કૅદર્તકસ્વામી મુંજસાગર તરક ગયે! એટલે ચે।રપગલે દામોદર પાછે! ફર્યો. મઠ વિશાળ હતે! અને તેને કરતી થે।રતી વાડ હતી. એ વાડમાંથી કેઈ છી'ડુ' શોધી કાઢવા માટે દામોદરે એતી બીજી બાજીનો રસ્તો લીધે. દામોદર ચકરાવે। લ

4

મંજુસરમા

30 October 2023
0
0
0

કેલચ'દને જનમબ્નેગે'દર કહેવામાં પશિાનરાશિએ અતિશયોક્તિ કરી ન હતી. સાધુ હતે! ત્યારે કુલચ% નિસ્પૃહતાને જીવનકલા તરીકે પોતાતી બનાવી શકો ભતે. રાગમાત્રને મતમાં ને મનમાં શમાવી દઈ ને એણે પોતાના સ્વાન'દતી એક અનો

5

પદ્મશ્રી

30 October 2023
0
0
0

કુવિકુલગરુ કાલિદાસ, માળવી સ્ત્રીની કલ્પના કરતાં શા માટે સ્વગેગાના સોનેરી પહારેણુથી શબ્દોને છાઈ દે છે એ હવે મને સમ”નયું, દેવી ! ' “શા માટે? ' પદ્મત્રીએ જવાબ વાળ્યો. પણુ એની દડી જેઈને કલચ ચમકી ગયો.

6

ફુલચંદ્ર નુ નિશાન

30 October 2023
0
0
0

ભેસ્મલ્લે ન્યારે કહયું કે નૌકા આવી રહી છે હારે ત્વરાથી નીચે શી રીતે પાછા કિનારે પહોચી જવું--એ કાતતિકસ્તામીને એક કોયડો થઈ પડચા. ઉપર જય તો માલવના કોઈ ને કોઈ માણુસની નજરે ચડૅ. નીચે પાણીમાં ઊતરી તરતો! નય

7

અંધારી મદદ

30 October 2023
0
0
0

કેડચ'દે જે તીર ફે“ક્યું' તે બરાબર એના નિશ।નને % વીંધી શક્યું હતું. કાતિકસ્વામી હોડીને સામે કાંઠે પહેંચાડી, ૨!%કુમારીની વિદાય થવાની *રાહ જેતો ઊભે રલો સતો. રાજકમારીની સવારી એણું ધાર્યા કરતાં ડાંઇક વ

8

દામોદર ની ચિંતા

30 October 2023
0
0
0

દાસેો!દરશે ધણા વખત સુધી કાતિ કની રાદ નેઇ પણુ રસ્તા ઉપર કેઈ આવતું હેય તેવું લાગ્યું નછિ. તે ચિતામાં પડી ગયે!ઃ ગુપચુપ છેક મુંજસાગર સુધી પણુ જઈ આવ્યો. યાં સધળુ' શાંત હતુ. એના મનમાં હવે મુશકા જન્મી, ચોક્ક

9

દામોદર કુલચ'દ્રને મળે છે

30 October 2023
1
0
0

કમાર જયસિદના અચાનક થયેલા આગમનને લીધે કુલચન્દ્ર પોતે ફરે'કેલા તીર વિષે એ વખતે વધારે ન્નણી શકયો ન હતો. પરંતુ એને અંતરમાં ૬ઢ શ્રદ્ધા હતી કે સામે કાંઠે જે માણુસ હોડી લઈ ગયો છે--તે ગમે તે હોય--પણુ એને શિક્

10

પ'ડેતરાજ ઉવટની વાટિકા

30 October 2023
0
0
0

કૅ।તિક વહેલી સવારે જગ્યા ત્યારે આશ્ચર્યચકિત થડ ગયો. પોતે ધારાનગરીમાં હતો. એને પાલખીમાં જ ગાઢ નિદ્રા આવી ગઈ હતી, એટલે શી રીતે પોતે આંહી આવ્યો એ વિષે એને કાંઇ જ ખખર ન હતી. એવી વેદના તા વણી ઓછી થઈ ગઈ હતી

11

સરસ્વતી ના મનોરથ

31 October 2023
0
0
0

' તમે, બહેન ! ગુજરાતનાં છે। એ અમારા સુભાગ્યની વાત છે, ' ક્રાતિ“ક ખોલ્યે।. “ ગુજરાતના હોવાનું ગોરવ તે મને છે, સુભટ્ટરાજ ! પણુ અવ'તીએ મને અમ્રત આપ્યું છે. મારે। દેહ ગુજરાતને, પણુ મારે પ્રાણુ તે! માળ

12

રસ્તો શોધ્યો

31 October 2023
0
0
0

કૅ।તિક સરસ્વતીની દઢતા ન્નેઈ ને આશ્ચર્ય પામ્યો થતો. તે કુલચદ્રને પણ ગણુકારતી ન હોય તેમ કેવળ અતિથિધમની વાત કરી રહી હતી. એની ગણના પ્રમાણે તો કલચ એના અતિથિને લઈ શકે નહિ--પછી એ ઘ્ારાનગરીને। દ'ડાધીશ હૈય કે

13

પ'ડેતની પુત્રો

31 October 2023
0
0
0

કર।તિ કે હવે એક વાતતે। મતમાં નિશ્રય કરી લીધો. ગમે તે થાય પણુ સરસ્વતીને અપમાનભરૅલી સ્થિતિ સહન કરવી પડે એ પરિસ્થિતિ આવવા % દેવી નહિ. એમાં પોતાના કાર્યની પણુ સિદ્ધિ હતી. એટલે એ અ'ધાર* થવાની રાઉ જેતા શાંત

14

અરે! આ તો ક્ણાવનોા સેનાપતિ

31 October 2023
0
0
0

કે।ર્તિકસ્વામીને ખબર હતી કે પોતે જે તરક જઈ રહયા તો તે તરફ સોમમપતિ તૈલીનું મકાન છે. પણુ શોમપતિ તેલી વિષે એને વિશેષ માહિતી નહેતી. સોમમપતિ તેલી ધારાનગરીને વિશિષ્ઠ પ્રકારનો ગણી રરાય એવે માણુસ હતો. એ સ

15

સોમપતિ તાઈલી

31 October 2023
0
0
0

બીના દિવસનું પ્રભાત થયું અને કાતિકસ્વામ્યો ચિતામાં પડયો. રાત તો એણું ગમે તેમ કરી આ પોતાના કદખખાનામાં ગાળી, પણુ હવે આંહી વધારે વખત થેભવું એ જ્નેખમભરેલું હતું. તે પોતાના ખ'ડમાંથી બહારના રસ્તા ઉપર આવતાજત

16

મહાકાલેશ્વર ના મંદિર મા

31 October 2023
0
0
0

કા।તિકસ્વામો વિષે દામોદરે પડિત ઊવટને ત્યાં તપાસ કરી. કાતિક ત્યાં ન હતો. આવ્યો હતો--એવા સપણ સમાચાર પણુ ત્યાંથી મળ્યા નહિ. પોતે રાજભવનમાં અતિથિ હતે. પ'ડિતને ત્યાં ”નતે જતાં તો કુલચદ્રની શ'કાતે વધારવા ને

17

ચ'ડિકાશ્રસમ॥

31 October 2023
0
0
0

સ્્‌હારાજ ભોજરાજ આવ્યા છે એ વાત થોડીવારમાં તો કણોપકણું આખી મેદનીમાં પ્રસરી ગઈ. લોડે ઉત્સાહના પુરમાં ધેલા બન્યા. દામે।દરને તો દેવરાજે સમાચાર આપ્યા થતા કે પ'ડિતરાજ ઉવટ ચ'ડકાશ્રમમાં અનુદ્ટાનમાં બેટા છે.

18

કાર્તિક છટક્યો

31 October 2023
0
0
0

પાલખી ન્યારે વિશાળ વાટિકાના એક અ'ધાશ્યા ખૂણુ।[માં અટકી, ત્યારે કાતિકે ખદાર ડોકું કાઢયું. “ કેમ ? આંહી ઊતરવાનું છે ?' તેણે ચારે તરફ દણ્િ કરી. રાજમહાલયના પાછળના ભાગની અવાવરુ વાટિકામાં તે આવ્યો હય એમ એતે

19

દામોઇદરની રત્ન પરીક્ષા

31 October 2023
0
0
0

_"પ્રુભાતમાં મહાકાલેશ્વરનાં દશન કરી આવી દામોદર કાંઈક સ્વસ્થતાથી ખેડે! હતો. એટલામાં પાસેના ખ'ડમાં થતા ખખડાટે એ ચૉંકી ઊઠયો. એણું વધારે ષ્યાન દીધું. તો કાંઈક ધીમો અવાજ આવતો લતેોઃ “પ્રભુ! આ... ઉઘાડા . . ઉ

20

ઉદચા દિત્ય

31 October 2023
0
0
0

દાસે।દરનેો ઉદયાદિત્ય વિષેનો ખ્યાલ સાચો હતો. અવ'તીતો પૂવ દિશામાં ભીલસા--કાલિદામે વણુવેલી વિદિશા નામે નગરી હતી. એ નગરી તો કાલધમ પામી ગઈ «તી. પષ્ય એના જ સાન્નિધ્યમાં એક તઃક ભગવતી નમદાથી રક્ષાયેલું અને બી

21

દામેદર સાધિવિયણહિક પદનેપ સ્વીકાર થાય છે.

31 October 2023
0
0
0

સ્રાગજ ભોજરાજ આવ્યા. આખુ મ'ત્રીમંડળ પ્રણામ કરતું ઊભુ' થઈ ગયું. સિ'કાસન ઉપર મહારાજે ખેઠંક લીડ]ી અતે એમના માથા ઉપર સુત રત્નજડિત છત્ર શોભી રહ્યુ, પડખે ખે સુંદરીએ ચામર ઢોળતી ઊમી રહી. દ્દાર ઉપર પ્રતિઠાર આવ

22

વામડન પંથે

31 October 2023
0
0
0

કેલચ'દ્રતે સ'દેશે! લઈ નૅ કે!ણુ જ્ય છે કાતિક ? રણેુંન્દ્ર ?' “ ના, પ્રભુ ! કઈક બીજે છે. ' “ તને ઓળખે છે ?' ' જીઈને પણ શકા ન પડે માટે કોઈ નવે। જ આદમી જતો લાગે છે. કદાચ એ તરફનો જ હશે. મતે આળખ

23

કુલચદ્ર માતૃશ્રાદ્ધ

31 October 2023
1
0
0

કુલચ'દ્ મોટા હાઠંમાડથી માતૃશ્રાદ્ધ ફરવા માટે સિદ્ધપુર્‌ જઈ રહ્યો હતો. પાટણુ અને અવ'તી વચ્ચે સ'ધિ હતી. કર્ણાટ પાછું શાંત પડી ગયેલું હતું. હૈથયો હજ સળવળતા ન હતા. એટલે કુલચ'દ્રે મે।કલેલા પાંચ, પદર, સે),

24

સ્તભંકો આચાર્ય

31 October 2023
0
0
0

દ્ટાસોદર સ"ાવતી પહોંચ્યો ત્યારે ત્યાંની શોભા ન્નેઇને મુગ્ધ થઈ ગયો. જે ચ'દ્રાવતી એણે ન્નેયું હતું--અને જે ચ'દ્રાવતી આજે એણે ન્નેયું એમાં તો આકાશપાતાળનુ' અંતર હતું. આજની આ ચ_દ્રાવતીમાં એણે ડેર કેર દડનાય

25

દામોદર એ આમેશ્વર ને શુ કહ્યું

31 October 2023
0
0
0

“બામ્રેશ્વર એકલે બીજે દિવસે રત્ન લઈ ને દામે।દરની પાસે આવ્યો. દામોદરને તા હવે સ્તમ્ભનકની વાતમાં પૂરે પુરો રસ હતે. આમ્રશ્વર ત્યાંથી જ આવી રલો હતો; એટલે ત્યાંની બધી હકીકત મેળવી લઈ કાંઈક યોજના નકકી કરી ના

26

ખેતર નો બ્રાહ્મણ અર્જુન ભટ્ટ

2 November 2023
1
0
0

અરે ! તમે મહારાજના કામે સું, મહારાજના સગા થઈ ને કેમ નથી આવ્યા ? એ રસ્તે કોઈનાથી અવાય જ નહિને. તમે આવ્યા શા માટે ? ચાલો, પાછા ફરે। ભટ્ટરાજ ! નાહકના ખે ખોલ વધુ સાંભળશે !” વિમલનેો યોદ્ધો એક ઊંચા પડછ'

27

મધરાત અતિથિ

2 November 2023
0
0
0

કલચ આવે છે--એ સમાચારે પાટણુને ખળભળાવી મૂકયું ઉતું. એ તો માતૃશ્રાદ્ધ કરવા સિદ્ધપુર આવતા હતો--તે પાટણ તથા અવ'તી અત્યારે તો ગાઢ મેત્રી “નળવી રહ્યાં હતાં, વળી સાંધિવિત્રહિક દામોદર પણુ ત્યાં અવતીમાં ખેઠે।

28

મંત્રણા સભા

2 November 2023
0
0
0

કેલચ'દ્ આવે છે એ સમાચારે જેમ લોકને ઉસ્કેયા હતા તેમ એ સમાચારે રાજમત્રીઓને પણુ ઉશ્કેયો હતા. પાટણુના રાજમ'ત્રીએ આ વાતને। ઉકેલ લાવવા રાજદરબારમાં ભેગા થયા હતા. મહારાજ ભીમદેવ કચ્છમાં હતા. મહારાણી ઉદ્યામતિ જ

29

કુલચ'દ્ર સપડાયે

2 November 2023
0
0
0

પ્રુભાતમષાં પાટણના દરવાન્ન ખુલ્લા ન્નેઈ વ કુલચરના આશ્ચયને। પાર રહ્યો નછિ. તેણે રણેન્દ્રને કહ્યું: દામોદર મહેતા જ છતો નાં? રણેન્દ્ર !” “હા, પ્રભુ! એ જ કાઠું અને એ જ હબ. અ'ધારામાં વધુ ખખર તો ન પડી,

30

સર્વનાશ

2 November 2023
1
0
0

“બત્યત સાવધાનીથી કુલચ'% પોતાને રસ્તો કાપી રહ્યો હતો. એના મતમાં એક વાતતી ધરપત હતી કે એણે પટ્ટણીઓને સિદ્ધપુરને કે ખેરાલુને કે આન દનગરને માગે રાથ નેતા રાખ્યા છે; છતાં આ તરફ પણુ ભય નહિ જ હોય--એવું એ માનતો

31

મહરાજ ભેજને! પ્રત્યુત્તર

2 November 2023
1
0
0

સૃહારાજ ભોજ “ સરસ્વતીકઠાભરણુ 'તા ભતગ્ય પ્રાસાદતી ચ'્રશાલામાં ખેઠા હતા. સાંધ્ય સમય હતો ર ગબેરંગી આકાશ ખીલતું આવતું હતું; ચ'દ્રાવતીથી પાછો ફરેલ ઉદયાદિત્ય શિલ્પી ગણુધરતી વાત કહી રલો હતે. જુમા જયસિંહ, #&

32

વિષકન્યા થા વિષહન્યા

2 November 2023
1
0
0

રેશેન્ડની પછવાડે જ, મહારાજ ભોજરાજ પાશેથી કુમાર જયસિંહ પણ ખહાર નીકળ્યો. એ પાસેના ખ'ડમાંથી પસાર થયે! કે તરત પદ્મશ્રીએ દોડીને એને હાથ પકડયો. તે ગભરાયેલી હતી. અને અત્ય'ત આવેશમાં ને ઉદ્દેમમાં હતી. ' ભા

33

ફુલચંદ્ર મૃત્યુ નો મહોત્સવ માને છે

3 November 2023
0
0
0

જશુન્ક્રની પાછળ જ થેડી વારમાં એક બીજ સાંઢણી પણુ ધારાનગરીના દરવાન્નમાંથી ખણાર નીકળી. એના ઉપર ખે્ટેલી તસ્ણીએ દરવાનનમાંથી બહાર નીકળતાં જ પાછા ફરીને નગરીને ખે હાથ ન્ેડીને અત્યત ભાવથી પ્રણુ।મ કર્યા. અનેકોન

34

વશ કોને મદદ કરશો

3 November 2023
0
0
0

જ્યારે મુલચ રજની ચેહ બળી રહી અને એક મુઠ્ઠી રાખમાં એનો કદાવર દેહ સમાઈ ગયો, ત્યારે જીંદગીમાં પહેલી વખત આ અજીંનભટ્ટની આંખમાં આંસુ આવ્યાં પ્રભુ ! છાશવારે ને આતવારે કૈટલાયને નદીકાં ઠે બાળી આવીએ, મડદાં તો મ

35

મહારાજ ભોજન ની છેલી કનક સભા

3 November 2023
1
0
0

3ેદયાદિત્ય ને મત્રીશ્વર રોહક મહાર।%ન ભે!જની પાસે: પહોંચ્યા ત્યારે કર્ણાટતી નતિકા મનેોસા નતમસ્તકે મહારાજને સ'રેશે આપી રહી હતી. મહારાજની સામે ત્યાં એક કણીટી પ'ડિત પણ બેઠે! હતો. ત્યાં વિધાપતિ ભાસ્કર ભટ્ટ

36

કુમાર જયસિંહ

3 November 2023
0
0
0

સહારાજ અભાન થયા એટલે જયસિ'8 તે રાતે દામોદરતે મળવા ગયે. કુમાર જયસિહતે અત્યારે આવેલ ન્નેઈને દામોદર ધા ખાઈ ગયેો1. ધારાનગરી કણ દેવના આવવાના સમાચારે ઉપરતળે થઇ રહો હતી, તેવે વખતે રાજભવન, કેટ, સૈન્ય એવાં એવા

37

મહારાજ ને બનાવેલી ગાથા

3 November 2023
0
0
0

ઈલદર્ગા પાસેની સોલકી સન્યની છાવણીમાં “બરે જાલાહલ થઇ રહ્રો હતોઃ સેનિકો આમતેમ દોડતા *તા. કોઈની શોધ ચાલતી હતી. મહારાજ ભીમદેવ બાલુકરાયને કહી રલા હતાઃ “ બાલુકરાય ' પણુ એ નનય કયાં? મે તો અમસ્તો સહજ વિનેદ કર

38

કોન સાચુ

3 November 2023
0
0
0

કોર્તિકસ્વામી મહારાજ ભીમદેવની હલદુ્ગ પાસેની છાવણીમાંથી દડનાયક તરક વળી ગયે। હતો. દડતાયકને પૂણષ્પાલ ઉપર દેખરેખ રાખવા અને તક મળ્યે ધારા તરક ધસી આવવાને! દામોદરને! સ'દેશે કાતિ કે કલો. દડનાયક એકલે! મહારાજને

---

એક પુસ્તક વાંચો